Một số vấn đề về đạo văn - Bài của GS Nguyễn Văn Tuấn - Đạo văn: vấn đề văn hóa hay kiến thức?

Category: Blog Published: 30 October 2010
Hits: 19158

 

Đạo văn: vấn đề văn hóa hay kiến thức?

Câu chuyện đạo văn lại dấy lên một "làn sóng" tranh cãi giữa đôi ba phía trên một trang “lề trái”. Người thì cho rằng tình trạng đạo văn ở Việt Nam là do văn hóa (như học thuộc lòng từ lúc còn tiểu học), người thì phản biện rằng đó không phải là văn hóa, và định nghĩa thế nào là văn hóa. Thế rồi lời qua tiếng lại làm mất hòa khí chút ít …

Giả thuyết đặt ra là: nếu đạo văn là do học thuộc lòng thì sinh viên Á châu ắt phải không nhận thức được đạo văn là gì hay tầm quan trọng của đạo văn ra sao, và sinh viên Âu Mĩ có nhận thức về đạo văn cao hơn sinh viên Á châu có gốc gác văn hóa Khổng Tử, bởi vì học sinh Âu Mĩ không theo cái “văn hóa” học thuộc lòng.  Đã có nghiên cứu kiểm định giả thuyết đó. Guy Maxwell, Guy Curtis, và Lucia Vardanega có làm một nghiên cứu so sánh tần số và nhận thức về đạo văn giữa 2 nhóm sinh viên: một nhóm du học sinh Á châu và một nhóm sinh viên Úc (người bản xứ) [1].  Họ phân ra 7 loại đạo văn:

Sham paraphrasing: sao chép và thay đổi câu văn hay từ ngữ từ sách giáo khoa, có ghi nguồn.

Illicit paraphrasing: Viết lại câu văn lấy từ sách giáo khoa, không có ghi nguồn.

Other plagiarism: Sao chép dữ liệu từ sinh viên khác, và sinh viên đó biết rằng dữ liệu của mình bị sao chép.

Verbatim copying: Sao chép dữ liệu từ sách giáo khoa nhưng không ghi nguồn.

Recycling: Dùng một bài làm nộp cho nhiều course học khác nhau.

Ghost writing: Bài làm do người khác viết.

Purloining: Bài làm sao chép từ sinh viên khác nhưng sinh viên đó không biết.

Họ làm nghiên cứu trên 152 sinh viên Úc và 90 du học sinh người Trung Quốc, Hàn Quốc, Phi Luật Tân, Mã Lai, Nam Dương, Singapore, và Nhật.  Họ hỏi những hình thức trên đây có phải là đạo văn hay không, và sinh viên có 3 lựa chọn: yesnot sure, hay no.  Các nhà nghiên cứu xem những câu trả lời not sure (không chắc) và no là thiếu kiến thức về đạo văn.

Kết quả cho thấy 64% sinh viên Úc và 66% du học sinh có kiến thức về đạo văn dựa vào tất cả 7 hình thức đạo văn trên.  Hai tỉ lệ này không khác nhau về mặt thống kê.  Phân tích chi tiết cho từng hình thức (bảng dưới đây) cũng không thấy khác biệt gì giữa 2 nhóm sinh viên.  Điều thú vị là có đến 92% sinh viên Úc và 78% du học sinh nhận thức rằng recycling không phải là đạo văn.

Bảng 1. Tỉ lệ sinh viên trả lời yes trong các hình thức đạo văn phân theo nhóm sinh viên

 

Hình thức đạo văn

Sinh viên Úc (%)

Du học sinh (%)

Sham parapharsing

28

31

Illicit paraphrasing

67

64

Other plagiarism

89

81

Verbatim copying

95

93

Recycling

8

22

Ghost writing

76

60

Purloining

99

90

 

Họ còn làm thêm vài phân tích cho thấy sinh viên nào có nhận thức kém về đạo văn thì có hành vi đạo văn nhiều hơn, với hệ số tương quan -0.39 (P 0.001).  Những kết quả này hàm ý nói rằng giả thuyết về mối liên hệ giữa văn hóa và đạo văn cần phải xem xét lại.

Nói cách khác, theo phân tích này, nhận thức về đạo văn là yếu tố nguy cơ dẫn đến đạo văn, và nhận thức về đạo văn không khác nhau giữa sinh viên Úc và du học sinh.  Giả thuyết về mối liên hệ giữa học thuộc lòng và đạo văn không có cơ sở khoa học. Giả thuyết về học thuộc lòng và đạo văn đã từng bị một tác giả gốc Việt chỉ trích đó là sai lầm trong một lá thư ngắn [2]. Với bằng chứng này, tôi nghiêng về giả thuyết đạo văn là vấn đề kém hiểu biết về qui định, chứ chẳng có liên quan gì đến giá trị đạo đức hàm chứa trong giả thuyết về văn hóa và đạo văn.

 

NVT

 

Chú thích:

 

[1] Maxwell A, Curtis GJ, Vardanega L. Does culture influence understanding and perceived seriousness of plagiarism? International Journal for Educational Integrity 2008; 4:25–40.

[2] Phan Le Ha. Plagiarism and overseas students: stereotypes again? ELT Journal Volume 60/1 January 2006; doi:10.1093/elt/cci085.

[3] Có thể đọc bài này phản đối gay gắt luận điệu cho rằng đạo văn là một vấn đề văn hóa. Bài mở đầu với câu “The false propaganda that in Asian, plagiarism is not taken seriously and its a ‘cultural issue’ is very problematic. My reading of the literature, recent web-Journals and website dedicated to the issue1 tend to claim that this point-of-view is wrong”. Wow!

[4] Cũng có thể đọc bài "Plagiarism across cultures: is there a difference" của Joel Bloch (Indonesian Journal of English Language Teaching 2007; 3:139-151). Trong bài này, bà Bloch có thuật lại một chuyện cá nhân khi bà tiếp xúc với bố chồng (là người Tàu)và phát hiện rằng quan điểm về đạo văn ở Trung Quốc rất khác với Mĩ. Bài viết phân tích khá dài những quan điểm về đạo văn, những khó khăn trong định nghĩa thế nào là đạo văn, và kết luận rằng sinh viên đạo văn là do không hiểu thế nào là đạo văn, chứ không phải văn hóa.  Tôi đọc xong thì thấy thêm có "yếu tố văn hóa" (cultural factor -- chứ không phải culture) có thể cũng ảnh hưởng đến cảm nhận thế nào là đạo văn. Bài viết còn nói về vấn nạn quen hô khẩu hiệu, quen lặp lại những gì giới tuyên truyền chính trị viết trong thời "Cách mạng văn hóa" như là một tiền đề (yếu tố nguy cơ?) của đạo văn. Bà có trích câu của Khổng Tử nói "I transmit rather than create" (tôi chuyển tải hơn là sáng tạo [ra tri thức]) để nói về cách thức học thuộc lòng, mà tôi chưa biết nói theo tiếng Việt mình chính xác câu này của Khổng Tử là gì. Phải nhờ các "nhà Nho" thôi. :-)

xahoihoctap.NET
Author: Social Learning Network
About: Teaching resource - the 1st Vietnamse Portal in Metallurgy and Materials Technology. Cổng thông tin về lĩnh vực luyện kim và kỹ thuật vật liệu. Lĩnh vực chủ chốt: gang trắng Cr cao, thiêu kết xung điện plasma, xử lý nhiệt, tự động hóa trong luyện kim, luyện kim phi coke, động học hoàn nguyên Oxit sắt.

Donate

Donate using PayPal
Amount: